Νέα τροφή ανά 3 ημέρες
Στην αρχική φάση εισάγουμε ένα νέο μονοσυστατικό τρόφιμο και περιμένουμε 3 ημέρες πριν από το επόμενο, ώστε να αναγνωρίζεται ευκολότερα τυχόν αντίδραση.
🥗 Διαδραστικός παιδιατρικός οδηγός
Στερεές τροφές
Στερεές τροφές
6–12 μηνών
Η έναρξη στερεών τροφών γύρω στους 6 μήνες είναι ένα σημαντικό στάδιο στη διατροφή του βρέφους. Εδώ θα βρείτε πρακτικό πρόγραμμα 6–12 μηνών, πρώτες 28 ημέρες, ενδεικτικές ποσότητες, παραδείγματα γευμάτων, εξέλιξη υφών και ασφαλή εισαγωγή νέων τροφών και αλλεργιογόνων.
Οι βασικοί κανόνες
Απλά, ασφαλή και χωρίς πίεση
Ποσότητα προσφοράς
Τα γραμμάρια είναι πρακτικός οδηγός. Δεν είναι ποσότητα που πρέπει υποχρεωτικά να τελειώσει το παιδί.
Το γάλα συνεχίζεται
Μητρικό γάλα ή βρεφική φόρμουλα παραμένουν σημαντικό μέρος της διατροφής σε όλο τον πρώτο χρόνο.
Έναρξη
Οι πρώτες 28 ημέρες
Πρακτικό πλάνο για υγιές τελειόμηνο βρέφος περίπου 6 μηνών.
Ημέρες 1–3 · Κολοκύθι
Καλά βρασμένο και πολτοποιημένο/λιωμένο. Ξεκινήστε με 2–3 κουταλάκια και αυξήστε ανάλογα με την όρεξη.
Ημέρες 4–6 · Πατάτα + ελαιόλαδο
Προσθέτουμε καλά βρασμένη πατάτα στο ήδη γνωστό κολοκύθι. Μπορεί πλέον να προστεθεί 1 κ.γ. ελαιόλαδο ≈ 5 mL, κατά προτίμηση μετά το μαγείρεμα.
Ημέρες 7–9 · Μοσχάρι
Προσθέτουμε τροφή πλούσια σε σίδηρο: καλά μαγειρεμένο μοσχάρι, περίπου 10 g μέσα στο κύριο γεύμα.
Ημέρες 10–12 · Αχλάδι
Αρχίζουμε δεύτερο μικρό γεύμα με ώριμο, μαλακό αχλάδι. Ξεκινάμε με λίγες κουταλιές και προχωράμε σταδιακά προς 80–100 g ανάλογα με την όρεξη.
Ημέρες 13–15 · Μήλο
Προσθέτουμε δεύτερο φρούτο. Μπορεί να δοθεί μαλακό/κατάλληλα μαγειρεμένο και να συνδυαστεί με το ήδη γνωστό αχλάδι.
Ημέρες 16–18 · Γιαούρτι
Επιλέγουμε πλήρες, παστεριωμένο, φυσικό γιαούρτι χωρίς ζάχαρη, μέλι ή γλυκαντικά. Μπορεί να είναι αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο. Ξεκινάμε 1–2 κουταλάκια και σταδιακά περίπου 30 g.
Ημέρες 19–21 · Γλουτένη
Εισάγουμε μικρή ποσότητα τροφής που περιέχει γλουτένη, όπως σιμιγδάλι, πολύ καλά μαγειρεμένο πλιγούρι ή πολύ καλά μαγειρεμένο ζυμαρικό, χωρίς πρόσθετο αλάτι ή ζάχαρη. Ξεκινάμε με μικρή ποσότητα και αυξάνουμε σταδιακά εφόσον είναι καλά ανεκτή.
Ημέρες 22–24 · Ψάρι
Καλά μαγειρεμένο και σχολαστικά καθαρισμένο από κόκαλα. Στους 6–8 μήνες περίπου 10 g στο κύριο γεύμα, αντί για το κρέας εκείνης της ημέρας.
Ημέρες 25–27 · Αυγό ως ξεχωριστό γεύμα
Χρησιμοποιούμε καλά μαγειρεμένο ολόκληρο αυγό. 1η ημέρα πολύ μικρή ποσότητα, 2η ημέρα μεγαλύτερη, 3η ημέρα σταδιακά έως την ποσότητα που δέχεται άνετα το παιδί. Μετά την καλή ανοχή μπορεί σταδιακά να προσφέρεται ολόκληρο αυγό ως ξεχωριστό γεύμα.
Ημέρα 28 · Τι έχουμε καταφέρει
Το βρέφος έχει γνωρίσει βασικό λαχανικό, αμυλούχο, κρέας, φρούτα, γιαούρτι, γλουτένη, ψάρι και αυγό. Από εδώ και πέρα διευρύνουμε συστηματικά την ποικιλία.
2ος μήνας στερεών
Περίπου 7ος μήνας ζωής
Κύριο γεύμα
140–180 gΣυχνό πρακτικό σημείο αναφοράς γύρω στα 150 g, χωρίς πίεση να τελειώσει.
Κρέας / ψάρι
≈10 gΚαλά μαγειρεμένο μέσα στο κύριο γεύμα.
Στόχος ημέρας
2–3 γεύματαΣταδιακά οργανώνουμε φρούτο, κύριο γεύμα και τρίτη στερεά προσφορά, μαζί με γάλα.
Τι καινούργιο βάζουμε στον 2ο μήνα;
- Φυστίκι σε ασφαλή μορφή: 100% λείο φυστικοβούτυρο, αρχικά πολύ μικρή ποσότητα και καλά αραιωμένο.
- Μπανάνα, καρότο, μπρόκολο και περισσότερα εποχιακά φρούτα/λαχανικά.
- Βρώμη, κινόα, κεχρί, πλιγούρι και άλλα δημητριακά/αμυλούχα.
- Φακές και στη συνέχεια άλλα όσπρια, πολύ καλά μαγειρεμένα.
- Κοτόπουλο και ταχίνι/σουσάμι.
Παράδειγμα ημερήσιου προγράμματος
07:00 γάλα · 10:00 φρούτο 80–100 g · 13:30 κύριο γεύμα 140–180 g · 17:30 γιαούρτι/γνωστή στερεά τροφή ή αυγό σε προγραμματισμένη ημέρα · βράδυ γάλα. Οι ώρες είναι ενδεικτικές.
Εξέλιξη υφών
8ος μήνας ζωής
Κύριο γεύμα
140–180 gΣυνολικό γεύμα με λαχανικά, αμυλούχο/δημητριακό, πρωτεΐνη και ελαιόλαδο.
Κρέας / ψάρι
15–20 gΣταδιακή μετάβαση προς περίπου 20 g καθώς προχωρά η ηλικία.
Γιαούρτι
50–80 gΠλήρες, φυσικό, παστεριωμένο, χωρίς πρόσθετη ζάχαρη.
Τώρα αλλάζουμε την υφή: λιγότερο blender, περισσότερο λιωμένο με πιρούνι, μαλακά μικρά κομμάτια και ασφαλή finger foods ανάλογα με τις δεξιότητες του παιδιού.
Πιο οικογενειακή διατροφή
9ος μήνας ζωής
Κύριο γεύμα
150–180 gΠρακτικό εύρος προσφοράς, ανάλογα με την όρεξη.
Κρέας / ψάρι
≈20 gΚαλά μαγειρεμένο, πλέον και ψιλοκομμένο αντί για πλήρη πολτοποίηση.
Γεύματα
3 βασικάΣυν γάλα. Δεν χρειάζεται να φορτώνουμε το πρόγραμμα με υποχρεωτικά snacks.
| Ημέρα | Παράδειγμα κύριου γεύματος |
|---|---|
| Δευτέρα | Κοτόπουλο + λαχανικά + πατάτα |
| Τρίτη | Ψάρι + λαχανικά + κινόα |
| Τετάρτη | Φακές + λαχανικά + ελαιόλαδο |
| Πέμπτη | Κοτόπουλο + μπρόκολο + ζυμαρικό |
| Παρασκευή | Ψάρι + λαχανικά + γλυκοπατάτα |
| Σάββατο | Μοσχάρι + λαχανικά + πατάτα |
| Κυριακή | Όσπριο ή άλλο ήδη γνωστό, κατάλληλα προσαρμοσμένο οικογενειακό γεύμα |
Προς το οικογενειακό τραπέζι
10ος–12ος μήνας
Κύριο γεύμα
150–180 gΚαι σε ορισμένα παιδιά λίγο περισσότερο, ανάλογα με την όρεξη.
Κρέας / ψάρι
≈20 gΣτο κύριο γεύμα, με εβδομαδιαία εναλλαγή πηγών πρωτεΐνης.
Γιαούρτι
80–120 gΑνάλογα με το αν συνδυάζεται με φρούτο/δημητριακό και την όρεξη.
Στόχος μέχρι τον 1ο χρόνο: το παιδί να συμμετέχει όσο γίνεται στο οικογενειακό φαγητό, με ασφαλή υφή, χωρίς πρόσθετο αλάτι ή ζάχαρη. Αφαιρούμε τη μερίδα του βρέφους πριν αλατίσουμε το οικογενειακό φαγητό.
Γρήγορη αναφορά
Ποσότητες που συχνά ρωτούν οι γονείς
Ενδεικτικές ποσότητες προσφοράς, όχι υποχρεωτικοί στόχοι κατανάλωσης.
| Ηλικία | Κύριο γεύμα | Κρέας/ψάρι | Φρούτο | Γιαούρτι | Ελαιόλαδο |
|---|---|---|---|---|---|
| Έναρξη ~6 μ. | από 2–3 κ.γ., σταδιακή αύξηση | ≈10 g όταν εισαχθεί | λίγες κουταλιές → 80–100 g | 1–2 κ.γ. → ≈30 g | ≈1 κ.γ. / 5 mL |
| 7ος μ. | ≈140–180 g | ≈10 g | ≈80–100 g | ≈30–60 g | ≈1 κ.γ. / 5 mL |
| 8ος μ. | ≈140–180 g | ≈15–20 g | ≈90–120 g | ≈50–80 g | ≈1 κ.γ. / 5 mL |
| 9ος μ. | ≈150–180 g | ≈20 g | ≈100–120 g | ≈60–100 g | ≈1 κ.γ. / 5 mL |
| 10ος–12ος μ. | ≈150–180 g | ≈20 g | ανάλογα με το γεύμα | ≈80–120 g | ≈1 κ.γ. / 5 mL |
Ασφαλής εισαγωγή
Αλλεργιογόνα τρόφιμα
Αυγό
Προς το τέλος του πρώτου μήνα του δικού μας πρακτικού πλάνου, ως ξεχωριστό γεύμα. Πάντα καλά μαγειρεμένο ολόκληρο αυγό. Ξεκινάμε με πολύ μικρή ποσότητα και αυξάνουμε σταδιακά. Μετά την καλή ανοχή το διατηρούμε τακτικά στη διατροφή.
Φυστίκι
Στον δεύτερο μήνα του πλάνου. Χρησιμοποιούμε μόνο 100% λείο φυστικοβούτυρο/πάστα φυστικιού, αραιωμένο σε γνώριμη τροφή. Ποτέ ολόκληρο φυστίκι ή παχύρρευστη κουταλιά φυστικοβούτυρου.
Γαλακτοκομικά
Πλήρες, παστεριωμένο, φυσικό γιαούρτι χωρίς πρόσθετη ζάχαρη μπορεί να μπει πριν τους 12 μήνες. Το αγελαδινό γάλα δεν χρησιμοποιείται ως κύριο ρόφημα πριν τους 12 μήνες.
Σουσάμι / ξηροί καρποί
Ταχίνι και λείες πάστες ξηρών καρπών σε μικρή ποσότητα και ασφαλή υφή. Ποτέ ολόκληροι ξηροί καρποί.
Σταματήστε τη νέα τροφή και επικοινωνήστε με παιδίατρο αν εμφανιστούν κνίδωση/πομφοί, οίδημα χειλιών ή προσώπου ή επαναλαμβανόμενοι έμετοι σε χρονική σχέση με τη νέα τροφή. Δυσκολία στην αναπνοή, οίδημα γλώσσας, έντονη ωχρότητα/υποτονία ή εικόνα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης απαιτούν άμεση επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση.
Μάσηση & αυτοσίτιση
Πώς εξελίσσουμε την υφή
Στην αρχήΛεία ή καλά λιωμένη τροφή για να μάθει το βρέφος να χειρίζεται το κουτάλι και την κατάποση.
ΣταδιακάΠιο παχύρρευστη υφή και λιωμένη με πιρούνι. Δεν μένουμε για μήνες αποκλειστικά στο blender.
Περίπου από 8 μηνώνΠολλά βρέφη μπορούν να χειριστούν μαλακά finger foods: μπρόκολο, μπανάνα, αβοκάντο, γλυκοπατάτα, πολύ καλά βρασμένο ζυμαρικό, λωρίδες ομελέτας.
ΠάνταΤο παιδί τρώει καθιστό, ξύπνιο και υπό συνεχή επίβλεψη. Προσαρμόζουμε μέγεθος και υφή στις δεξιότητές του.
Μέχρι τους 12 μήνες
Τι αποφεύγουμε
Μέλι
Καθόλου πριν τους 12 μήνες.
Πρόσθετο αλάτι & ζάχαρη
Δεν προσθέτουμε αλάτι ή ζάχαρη στο φαγητό του βρέφους.
Χυμοί / ζαχαρούχα ροφήματα
Προτιμάμε το ίδιο το φρούτο και νερό με τα γεύματα.
Ολόκληροι ξηροί καρποί
Αποφεύγονται λόγω κινδύνου πνιγμού.
Αγελαδινό γάλα ως ρόφημα
Όχι ως κύριο ρόφημα πριν τους 12 μήνες.
Ψωμί στο βασικό πλάνο
Δεν περιλαμβάνεται στον οδηγό μας. Προτιμάμε άλλες πηγές αμύλου/δημητριακών χωρίς την αβεβαιότητα του πρόσθετου αλατιού.
Επιστημονική τεκμηρίωση
Κύριες πηγές του οδηγού
World Health Organization · Guideline for complementary feeding 6–23 months (2023)Παγκόσμιες τεκμηριωμένες συστάσεις για συμπληρωματική διατροφή.
CDC · When, What, and How to Introduce Solid Foods (2026)Έναρξη περίπου στους 6 μήνες και αρχική εισαγωγή ενός νέου τροφίμου κάθε 3–5 ημέρες.
NHS · Feeding your baby 7–9 monthsΠρακτικές οδηγίες για γεύματα, υφές, ποικιλία και συνέχιση γάλακτος.
ASCIA · Infant Feeding for Food Allergy Prevention (2026)Σύγχρονες οδηγίες για έγκαιρη και ασφαλή εισαγωγή αλλεργιογόνων.
Ameli / Santé publique · Diversification alimentaireΠρακτικά σημεία αναφοράς για ποσότητες κρέατος/ψαριού/αυγού και λίπους.
Ιατρική σημείωση: Ο οδηγός αφορά γενικές οδηγίες για υγιή τελειόμηνα βρέφη. Πρόωρα βρέφη, παιδιά με διαταραχές ανάπτυξης/σίτισης, σοβαρό έκζεμα, γνωστή τροφική αλλεργία, χρόνια νόσο ή ειδικές διατροφικές ανάγκες χρειάζονται εξατομικευμένη καθοδήγηση από τον παιδίατρο. Οι ποσότητες είναι ενδεικτικές ποσότητες προσφοράς και προσαρμόζονται στην όρεξη και τις δεξιότητες του παιδιού.
Χρειάζεστε εξατομικευμένες οδηγίες;
Η διατροφή κάθε βρέφους προσαρμόζεται στην ανάπτυξη, το ιστορικό και τις ανάγκες του.