RSV και βρογχιολίτιδα στα βρέφη: τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Ο RSV είναι ένας πολύ συχνός ιός του αναπνευστικού. Στα περισσότερα παιδιά προκαλεί συμπτώματα που μοιάζουν με κοινό κρυολόγημα. Στα μικρά βρέφη όμως μπορεί να προκαλέσει βρογχιολίτιδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δυσκολέψει σημαντικά την αναπνοή ή τη σίτιση.

Μιχάλης ΚάρλεςΠαιδίατρος · Παιδιατρικό Ιατρείο «Μικροί Ήρωες»

Τι είναι ο RSV;

Ο RSV (αναπνευστικός συγκυτιακός ιός) προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα ανθρώπων όλων των ηλικιών και είναι ιδιαίτερα συχνός στα μικρά παιδιά.

Στα μεγαλύτερα παιδιά συνήθως προκαλεί μια ήπια λοίμωξη με μύξες, μπούκωμα, βήχα και μερικές φορές πυρετό. Στα βρέφη, ιδιαίτερα στους πρώτους μήνες ζωής, μπορεί να προσβάλει τους μικρούς αεραγωγούς των πνευμόνων και να προκαλέσει βρογχιολίτιδα.

Τι είναι η βρογχιολίτιδα;

Η βρογχιολίτιδα είναι μια ιογενής λοίμωξη των μικρών αεραγωγών των πνευμόνων. Ο RSV είναι το συχνότερο αίτιό της, αλλά δεν είναι ο μοναδικός ιός που μπορεί να την προκαλέσει.

Συχνά αρχίζει σαν ένα απλό κρυολόγημα με μύξες, μπούκωμα και βήχα. Στη συνέχεια ο βήχας μπορεί να γίνει εντονότερος και σε ορισμένα παιδιά να εμφανιστούν γρήγορη αναπνοή, συριγμός ή αυξημένη προσπάθεια κατά την αναπνοή.

Στα πολύ μικρά βρέφη μπορεί να μην υπάρχει πυρετός. Μερικές φορές οι πρώτες ενδείξεις είναι η δυσκολία στη σίτιση, η μειωμένη δραστηριότητα, η ευερεθιστότητα ή, σπανιότερα, επεισόδια άπνοιας.

Ένας δυνατός βήχας σημαίνει σοβαρή νόσο;

Όχι απαραίτητα. Ο ήχος και η ένταση του βήχα από μόνα τους δεν μας λένε πόσο σοβαρά είναι άρρωστο ένα παιδί.

Ένα παιδί μπορεί να βήχει πολύ δυνατά αλλά να αναπνέει άνετα, να πίνει υγρά και να έχει καλή γενική εικόνα. Αντίθετα, ένα μικρό βρέφος μπορεί να μην έχει εντυπωσιακό βήχα αλλά να δυσκολεύεται στην αναπνοή ή να μην μπορεί να φάει.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Ποια παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο;

Σοβαρή RSV λοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε ένα προηγουμένως υγιές βρέφος. Ο κίνδυνος όμως είναι μεγαλύτερος κυρίως στα πολύ μικρά και πρόωρα βρέφη και σε παιδιά με ορισμένες υποκείμενες καταστάσεις.

Στις ομάδες αυξημένου κινδύνου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παιδιά με βρογχοπνευμονική δυσπλασία, σοβαρή ανοσοκαταστολή, κυστική ίνωση ή άλλη σοβαρή πνευμονοπάθεια, αιμοδυναμικά σημαντική συγγενή καρδιοπάθεια, τρισωμία 21 ή σοβαρές νευρολογικές διαταραχές που επηρεάζουν την αναπνευστική λειτουργία.

Χρειάζεται πάντα τεστ για RSV;

Όχι. Σε ένα παιδί με τυπική εικόνα βρογχιολίτιδας, η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση.

Υπάρχουν εξετάσεις που μπορούν να ανιχνεύσουν τον RSV, αλλά δεν χρειάζονται σε κάθε παιδί και πολλές φορές το αποτέλεσμά τους δεν αλλάζει τον τρόπο αντιμετώπισης.

Πώς αντιμετωπίζεται η βρογχιολίτιδα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική. Μας ενδιαφέρουν κυρίως η επαρκής ενυδάτωση, η δυνατότητα σίτισης, η αναπνοή και η γενική κατάσταση του παιδιού.

Τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν χωρίς ειδική θεραπεία. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία, οξυγόνο, ενυδάτωση ή αναπνευστική υποστήριξη.

Στην τυπική βρογχιολίτιδα δεν χρησιμοποιούνται ως θεραπεία ρουτίνας αντιβιοτικά, κορτικοστεροειδή ή βρογχοδιασταλτικά. Αν υπάρχει διαφορετική ή επιπρόσθετη διάγνωση, η αντιμετώπιση εξατομικεύεται.

Μπορούμε να προλάβουμε τη σοβαρή RSV νόσο;

Ναι. Και αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών.

Σήμερα υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να προστατευτεί ένα βρέφος κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του:

Τι είναι το nirsevimab;

Το nirsevimab δεν είναι εμβόλιο. Είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα μακράς δράσης.

Με απλά λόγια, αντί να περιμένουμε από τον οργανισμό του μωρού να δημιουργήσει αντισώματα, του δίνουμε έτοιμα προστατευτικά αντισώματα. Αυτό ονομάζεται παθητική ανοσοποίηση.

Το nirsevimab χρησιμοποιείται για πρόληψη. Δεν αποτελεί θεραπεία για ένα παιδί που έχει ήδη νοσήσει από RSV.

Πόσο αποτελεσματικό είναι το nirsevimab;

Οι κλινικές μελέτες και τα δεδομένα από τη χρήση του σε πραγματικές συνθήκες δείχνουν σημαντική μείωση της σοβαρής RSV νόσου και των νοσηλειών.

Στη συγκεντρωτική ανάλυση που παραθέτει η ελληνική Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, η μείωση του σχετικού κινδύνου νοσηλείας λόγω RSV λοίμωξης του κατώτερου αναπνευστικού ήταν περίπου 77% κατά τους πρώτους μήνες μετά τη χορήγηση.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα παιδί που έχει λάβει nirsevimab δεν μπορεί να κολλήσει RSV. Σημαίνει ότι μειώνεται σημαντικά ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης.

Τι ισχύει στην Ελλάδα το 2026;

Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, ως περίοδος αυξημένης κυκλοφορίας του RSV στην Ελλάδα θεωρείται το διάστημα από 1 Νοεμβρίου έως 31 Μαρτίου.

Για τα νεογνά που γεννιούνται μέσα σε αυτή την περίοδο και των οποίων η μητέρα δεν έχει εμβολιαστεί έναντι RSV κατά την εγκυμοσύνη, συστήνεται nirsevimab πριν από την έξοδο από το μαιευτήριο ή, αν αυτό δεν είναι δυνατό, όσο το δυνατόν νωρίτερα και κατά προτίμηση μέσα στις πρώτες 7 ημέρες ζωής.

Για πρόωρα βρέφη κάτω των 35 εβδομάδων κύησης που γεννήθηκαν από 1 Απριλίου έως 31 Οκτωβρίου, το ελληνικό πρόγραμμα συστήνει nirsevimab στην αρχή της επόμενης RSV περιόδου, τον Νοέμβριο.

Παιδιά με συγκεκριμένους παράγοντες υψηλού κινδύνου μπορεί να χρειάζονται προστασία τόσο κατά την πρώτη όσο και, ανάλογα με την περίπτωση, κατά τη δεύτερη RSV περίοδο της ζωής τους.

Τι γίνεται εάν η μητέρα έχει εμβολιαστεί στην εγκυμοσύνη;

Ο εμβολιασμός της εγκύου έναντι του RSV έχει στόχο να δημιουργήσει αντισώματα στη μητέρα, τα οποία περνούν μέσω του πλακούντα στο μωρό και το προστατεύουν τους πρώτους μήνες της ζωής του.

Σύμφωνα με τις ελληνικές συστάσεις, ο εμβολιασμός με RSVpreF (Abrysvo) συστήνεται σε εγκύους ηλικίας 18 ετών και άνω μεταξύ 32 και 36+6 εβδομάδων κύησης, όταν η αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού βρίσκεται μεταξύ Οκτωβρίου και Μαρτίου.

Στα βρέφη κάτω των 6 μηνών των οποίων η μητέρα έχει εμβολιαστεί κατά την κύηση, κατά κανόνα δεν συστήνεται επιπλέον nirsevimab.

Υπάρχουν όμως εξαιρέσεις, για παράδειγμα όταν ο τοκετός γίνει λιγότερο από 14 ημέρες μετά τον εμβολιασμό, όταν υπάρχουν ειδικές καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν τη μεταφορά ή τη διατήρηση των μητρικών αντισωμάτων ή όταν το βρέφος έχει εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο σοβαρής RSV νόσου.

Μπορεί το nirsevimab να γίνει μαζί με τα εμβόλια του βρέφους;

Ναι. Η ελληνική Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών αναφέρει ότι το nirsevimab μπορεί να χορηγηθεί ταυτόχρονα με τα εμβόλια ρουτίνας της βρεφικής ηλικίας, όταν υπάρχει ένδειξη χορήγησής του.

Τι πρέπει τελικά να θυμάται ένας γονιός;