Αντιγριπικό εμβόλιο στα παιδιά 2026–2027: ποια παιδιά πρέπει να εμβολιαστούν και πότε;

Κάθε φθινόπωρο, μία από τις συχνότερες ερωτήσεις των γονιών είναι: «Πρέπει να κάνει το παιδί μου το αντιγριπικό εμβόλιο;» Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και το αν το παιδί έχει εμβολιαστεί ξανά κατά της γρίπης.

Μιχάλης ΚάρλεςΠαιδίατρος · Παιδιατρικό Ιατρείο «Μικροί Ήρωες»

Ποια παιδιά πρέπει να κάνουν το αντιγριπικό εμβόλιο;

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026, το αντιγριπικό εμβόλιο συστήνεται σε όλα τα βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.

Σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 ετών και άνω, ο εμβολιασμός συστήνεται όταν ανήκουν σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, παιδιά και έφηβοι με:

• άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες,
• καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή,
• κληρονομική ή επίκτητη ανοσοκαταστολή,
• μεταμόσχευση οργάνων ή μυελού των οστών,
• δρεπανοκυτταρική αναιμία ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες,
• σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα,
• χρόνια νεφροπάθεια ή χρόνια ηπατική νόσο,
• νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα,
• σύνδρομο Down,
• Δείκτη Μάζας Σώματος ίσο ή μεγαλύτερο από την 95η εκατοστιαία θέση.

Στις ομάδες για τις οποίες συστήνεται εμβολιασμός περιλαμβάνονται επίσης παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια ασπιρίνη, λόγω του κινδύνου εμφάνισης συνδρόμου Reye σε περίπτωση γρίπης.

Και αν το παιδί είναι υγιές και μεγαλύτερο από 5 ετών;

Εδώ είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τις ελληνικές από τις διεθνείς συστάσεις. Το Ελληνικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συστήνει καθολικά τον εμβολιασμό στα παιδιά 6 μηνών έως 5 ετών και, από την ηλικία των 5 ετών και άνω, επικεντρώνεται στα παιδιά και τους εφήβους που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Αντίθετα, οργανισμοί όπως η American Academy of Pediatrics (AAP) συστήνουν ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό σε όλα τα παιδιά ηλικίας 6 μηνών και άνω, εφόσον δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη.

Για ένα υγιές μεγαλύτερο παιδί, επομένως, η επιλογή μπορεί να συζητηθεί εξατομικευμένα με τον παιδίατρο.

Πότε είναι η καλύτερη περίοδος για το αντιγριπικό εμβόλιο;

Στη χώρα μας ο εμβολιασμός συστήνεται να πραγματοποιείται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε να έχει προηγηθεί η ανάπτυξη ανοσολογικής απάντησης πριν από την περίοδο μεγαλύτερης κυκλοφορίας της γρίπης.

Χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για την επίτευξη της επιθυμητής ανοσολογικής απάντησης.

Αν ο εμβολιασμός δεν γίνει μέσα σε αυτό το διάστημα, δεν σημαίνει ότι είναι πλέον αργά. Μπορεί να αναπληρωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της κυκλοφορίας του ιού.

Μία ή δύο δόσεις;

Κατά κανόνα, όταν υπάρχει ένδειξη αντιγριπικού εμβολιασμού, χορηγείται μία δόση κάθε χρόνο.

Βρέφη και παιδιά ηλικίας κάτω των 9 ετών χρειάζονται δύο δόσεις όταν:

• εμβολιάζονται για πρώτη φορά κατά της γρίπης ή
• στο παρελθόν έχουν λάβει συνολικά μόνο μία δόση αντιγριπικού εμβολίου.

Οι δύο δόσεις πρέπει να απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον 28 ημέρες.

Το παιδί έχει αλλεργία στο αυγό. Μπορεί να κάνει το αντιγριπικό;

Ναι.

Οι συστάσεις σχετικά με την αλλεργία στο αυγό και τον αντιγριπικό εμβολιασμό έχουν αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η αλλεργία στο αυγό δεν αποτελεί από μόνη της αντένδειξη για τον αντιγριπικό εμβολιασμό. Τα παιδιά με αλλεργία στο αυγό μπορούν να λάβουν αντιγριπικό εμβόλιο κατάλληλο για την ηλικία και την κατάσταση της υγείας τους, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα προηγούμενης αλλεργικής αντίδρασης στο αυγό.

Δεν απαιτούνται ειδικά πρόσθετα μέτρα μόνο και μόνο λόγω της αλλεργίας στο αυγό, πέρα από τις συνήθεις προφυλάξεις που ισχύουν για τη χορήγηση οποιουδήποτε εμβολίου.

Αυτό είναι διαφορετικό από ιστορικό σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης σε προηγούμενη δόση αντιγριπικού εμβολίου ή σε άλλο συστατικό του συγκεκριμένου εμβολίου. Σε μια τέτοια περίπτωση χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.

Υπάρχει αντιγριπικό εμβόλιο χωρίς ένεση;

Ναι. Εκτός από τα ενέσιμα αδρανοποιημένα αντιγριπικά εμβόλια, υπάρχει και το ζων εξασθενημένο αντιγριπικό εμβόλιο (LAIV), το οποίο χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα.

Στην Ελλάδα έχει άδεια χορήγησης σε κατάλληλα υγιή παιδιά και εφήβους ηλικίας 2 έως 18 ετών. Η σύσταση για το ποια παιδιά πρέπει να εμβολιάζονται παραμένει αυτή που περιγράφεται παραπάνω.

Το LAIV δεν είναι κατάλληλο για όλα τα παιδιά. Μεταξύ άλλων, αντενδείκνυται σε παιδιά με υποτροπιάζοντα επεισόδια συριγμού τους τελευταίους 12 μήνες ή ιστορικό βρογχικού άσθματος, σε παιδιά με ανοσοκαταστολή και σε παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη.

Η επιλογή του κατάλληλου τύπου εμβολίου γίνεται με βάση την ηλικία και το ιατρικό ιστορικό του παιδιού.

Μπορεί το αντιγριπικό εμβόλιο να προκαλέσει γρίπη;

Τα ενέσιμα αδρανοποιημένα αντιγριπικά εμβόλια δεν μπορούν να προκαλέσουν γρίπη, καθώς περιέχουν αδρανοποιημένους ιούς.

Το ρινικό εμβόλιο περιέχει ζώντες αλλά εξασθενημένους ιούς και έχει σχεδιαστεί ώστε να προκαλεί ανοσολογική απάντηση χωρίς να προκαλεί την τυπική νόσο της γρίπης.

Μετά τον εμβολιασμό μπορεί να εμφανιστούν ήπιες και παροδικές αντιδράσεις, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, χαμηλός πυρετός, κόπωση ή μυαλγίες. Μετά το ρινικό εμβόλιο μπορεί να εμφανιστούν ήπια ρινικά συμπτώματα.

Αν το παιδί είναι άρρωστο την ημέρα του εμβολίου;

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών αναφέρει ότι σε περίπτωση οξέος εμπύρετου νοσήματος ο αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να αναβάλλεται.

Όταν ένα παιδί εμφανίζει συμπτώματα την ημέρα του προγραμματισμένου εμβολιασμού, είναι σωστό να προηγείται επικοινωνία με τον παιδίατρο, ώστε να αξιολογηθεί αν ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει ή πρέπει να μετατεθεί.

Αφού μπορεί να κολλήσει γρίπη ακόμη και μετά το εμβόλιο, γιατί να το κάνει;

Κανένα αντιγριπικό εμβόλιο δεν προσφέρει απόλυτη προστασία από κάθε λοίμωξη από τον ιό της γρίπης.

Ο εμβολιασμός όμως αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης και συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου νόσησης και, κυρίως, των σοβαρών επιπλοκών που μπορεί να συνοδεύουν τη γρίπη.

Στα περισσότερα παιδιά η γρίπη θα περάσει χωρίς σοβαρό πρόβλημα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε επιπλοκές, όπως πνευμονία, αφυδάτωση ή επιδείνωση υποκείμενων νοσημάτων, και να χρειαστεί νοσηλεία.

Τι αξίζει να θυμούνται οι γονείς;

Δεν χρειάζεται ένας γονιός να απομνημονεύσει ολόκληρο το πρόγραμμα. Τα βασικά είναι ότι ο αντιγριπικός εμβολιασμός ξεκινά από την ηλικία των 6 μηνών, στην Ελλάδα συστήνεται σε όλα τα μικρά παιδιά και σε μεγαλύτερα παιδιά με συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου, ενώ ορισμένα παιδιά κάτω των 9 ετών χρειάζονται δύο δόσεις.

Και μία σημαντική αλλαγή σε σχέση με παλαιότερες οδηγίες: η αλλεργία στο αυγό δεν αποτελεί σήμερα από μόνη της λόγο αποφυγής του αντιγριπικού εμβολιασμού.

Ο παιδίατρος μπορεί να ελέγξει την ηλικία, το ιστορικό εμβολιασμών και τυχόν υποκείμενα νοσήματα και να προτείνει το κατάλληλο εμβολιαστικό σχήμα για κάθε παιδί.