Ύπνος βρέφους: πόσο πρέπει να κοιμάται και πώς βοηθάμε το μωρό να κοιμάται καλύτερα

Ο ύπνος του βρέφους αλλάζει γρήγορα μέσα στον πρώτο χρόνο. Τα συχνά ξυπνήματα είναι συχνά φυσιολογικά, ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες, και κάθε ξύπνημα δεν σημαίνει απαραίτητα πείνα. Στόχος δεν είναι να «εκπαιδεύσουμε» όλα τα μωρά να κοιμούνται με τον ίδιο τρόπο, αλλά να δημιουργήσουμε ασφαλείς και σταθερές συνθήκες που βοηθούν σταδιακά την ωρίμανση του ύπνου.

Μιχάλης ΚάρλεςΠαιδίατρος · Παιδιατρικό Ιατρείο «Μικροί Ήρωες»

Πόσες ώρες πρέπει να κοιμάται ένα βρέφος;

0–3 μηνών

Στους πρώτους μήνες ο ύπνος είναι ιδιαίτερα κατακερματισμένος. Τα νεογνά συχνά κοιμούνται συνολικά περίπου 16–17 ώρες το 24ωρο, αλλά μπορεί να ξυπνούν κάθε 1–2 ώρες. Η American Academy of Sleep Medicine δεν δίνει ένα αυστηρό εύρος ωρών για ηλικίες κάτω των 4 μηνών, επειδή η φυσιολογική μεταβλητότητα είναι πολύ μεγάλη.

Για γονείς νεογνού: δείτε τις Πρώτες 100 Ημέρες →

4–12 μηνών

Το εύρος είναι συνολικό. Δεν σημαίνει ότι κάθε βρέφος πρέπει να κοιμάται τον ίδιο αριθμό ωρών τη νύχτα ή να έχει τον ίδιο αριθμό ημερήσιων ύπνων.

Γιατί ξυπνάει το μωρό μέσα στη νύχτα;

Τα νυχτερινά ξυπνήματα είναι μέρος της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής του ύπνου. Καθώς ολοκληρώνεται ένας κύκλος ύπνου, το βρέφος μπορεί να περάσει για λίγο σε πιο ελαφρύ ύπνο ή να ξυπνήσει. Ακόμη και γύρω στους 6 μήνες είναι φυσιολογικό ένα μωρό να ξυπνά και, κάποιες φορές, να ξανακοιμάται μετά από λίγα λεπτά.

Πότε μπορούν να μειωθούν τα νυχτερινά γεύματα;

Δεν υπάρχει μία ηλικία στην οποία όλα τα βρέφη πρέπει να σταματήσουν να τρώνε τη νύχτα. Δεν κόβουμε μηχανικά ένα νυχτερινό γεύμα μόνο και μόνο επειδή το μωρό έφτασε σε έναν συγκεκριμένο μήνα. Πριν από οποιαδήποτε σταδιακή μείωση εξετάζουμε αν το παιδί αναπτύσσεται σωστά, αν λαμβάνει επαρκή τροφή την ημέρα και αν υπάρχει κάποια ειδική ιατρική ή διατροφική ανάγκη.

Όταν είναι αναπτυξιακά κατάλληλο και το βρέφος μεγαλώνει καλά, μπορούμε να δουλέψουμε σταδιακά πρώτα τον τρόπο επαναφοράς στον ύπνο και όχι να θεωρούμε αυτόματα ότι κάθε αφύπνιση απαιτεί γάλα.

Τι βοηθά από περίπου 4 μηνών και μετά;

• Σταθερή μικρή ρουτίνα: χαμηλός φωτισμός, ήρεμο περιβάλλον, αλλαγή/μπάνιο όταν χρειάζεται, αγκαλιά ή βιβλίο και ύπνος περίπου την ίδια ώρα.
• Ήρεμη νύχτα: στα νυχτερινά γεύματα και τις αλλαγές αποφεύγουμε έντονα φώτα, παιχνίδι και πολλή διέγερση.
• Ημέρα με φως και αλληλεπίδραση: φυσικό φως, παιχνίδι και επαφή μέσα στην ημέρα βοηθούν σταδιακά στη διάκριση ημέρας–νύχτας.
• Στο κρεβάτι νυσταγμένο αλλά ακόμη ξύπνιο: από περίπου 4 μηνών μπορεί σταδιακά να βοηθήσει το βρέφος να συνδέει το κρεβάτι του με την έναρξη του ύπνου.
• Λίγος χρόνος πριν παρέμβουμε: όταν το βρέφος είναι ασφαλές και δεν πεινά ή δεν πονά, ένα σύντομο διάστημα μπορεί να του επιτρέψει να ξαναμπεί μόνο του στον ύπνο.

Τι είναι οι «συσχετίσεις ύπνου»;

Αν το μωρό αποκοιμιέται πάντοτε μόνο με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο — για παράδειγμα αποκλειστικά με θηλασμό, μπιμπερό, έντονο κούνημα ή στην αγκαλιά — μπορεί όταν ξυπνά ανάμεσα στους κύκλους ύπνου να αναζητά ακριβώς την ίδια συνθήκη για να ξανακοιμηθεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αγκαλιά ή ο θηλασμός είναι «λάθος». Σημαίνει ότι, όταν τα νυχτερινά ξυπνήματα έχουν γίνει πολύ επιβαρυντικά για την οικογένεια, μπορούμε σταδιακά να προσθέσουμε και άλλους τρόπους ηρεμίας και αποκοιμίσματος.

Χρειάζεται «sleep training»;

Δεν υπάρχει μία μέθοδος που πρέπει να ακολουθήσουν όλες οι οικογένειες. Σε υγιή βρέφη κατάλληλης ηλικίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν σταδιακές συμπεριφορικές στρατηγικές για την έναρξη και τη διατήρηση του ύπνου, προσαρμοσμένες στο παιδί και στις αντοχές της οικογένειας. Η διαδικασία δεν χρειάζεται να είναι απότομη και δεν πρέπει να παρακάμπτει πραγματικές ανάγκες για σίτιση, παρηγοριά ή ιατρική φροντίδα.

Ασφαλής ύπνος: οι κανόνες που δεν διαπραγματευόμαστε

Αν το βρέφος έχει μάθει να γυρίζει μόνο του και προς τις δύο κατευθύνσεις, συνεχίζουμε να το τοποθετούμε ανάσκελα στην αρχή του ύπνου, αλλά δεν χρειάζεται να το γυρίζουμε συνεχώς ξανά ανάσκελα, αρκεί ο χώρος ύπνου να παραμένει άδειος και ασφαλής.

Πότε αξίζει να συζητήσουμε τον ύπνο με τον παιδίατρο;

• όταν υπάρχει έντονο ροχαλητό ή παύσεις στην αναπνοή,
• όταν το βρέφος δυσκολεύεται να αναπνεύσει στον ύπνο,
• όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια πνιγμονής ή σημαντική δυσκολία στη σίτιση,
• όταν υπάρχει ανεπαρκής πρόσληψη βάρους,
• όταν ο ύπνος είναι τόσο κατακερματισμένος ώστε εξαντλεί το παιδί ή την οικογένεια,
• ή όταν οι γονείς δεν είναι βέβαιοι αν τα νυχτερινά ξυπνήματα σχετίζονται με πείνα, πόνο ή άλλη αιτία.